Paragraaf Verbonden partijen

Bestuurlijke ontwikkelingen
In het voorjaar is de heer Marc Wit namens de gemeente Wormerland toegetreden tot het Algemeen Bestuur. In dezelfde periode is de heer Wessel Breunesse van de gemeente Zaanstad benoemd tot vicevoorzitter. Vanwege het vertrek van de heer Breunesse is de vertegenwoordiging van de gemeente Zaanstad gewijzigd. De heer Gerard Slegers heeft namens Zaanstad zitting genomen in zowel het Dagelijks Bestuur als het Algemeen Bestuur en is tevens benoemd tot vicevoorzitter van het recreatieschap.

Beleidsverslag/ontwikkelingen
Naast beheren en onderhouden van de gebieden en voorzieningen werd in 2025 gerealiseerd: 
•Tekenen van de nieuwe erfpachtcontracten met Staatsbosbeheer;
•Het evalueren en actualiseren van het voortschrijdend ontwikkelprogramma;
•De procesbegeleiding en contractvorming van zorgboerderij De Marsen;
•Het faciliteren van natuur inclusieve recreatie;
•Vaststelling Beeldkwaliteitsplan Twiske Poort (Vastgesteld 2 juli 2025);
•Onderzoek naar de haalbaarheid van Zonnepanelen bij de ontwikkeling van de Twiske Poort;
•Vormgeven van recreatieve elementen Markermeerdijken en omlegging van bestaande routes tijdens de werkzaamheden en tevens oplevering van modules in het project;
•Participatieonderzoek voor de Zeesluis Edam;
•Werving van een nieuw grootschalig evenement;
•Opstarter gesprekken met de gemeente Zaanstad over eventuele opname van het Jagersveld/Jagersplas in de Gemeenschappelijke Regeling;
•Realisatie van verschillende landvasten in landschap Waterland;
•Voorbereidingswerkzaamheden voor groot onderhoud en vervanging van de openbare toiletgebouwen in Het Twiske in de jaren 2026-2028;
•Uitwerken van bezuinigingsscenario’s en deze bestuurlijk vast te laten leggen. 

Voor ondersteuning van de bedrijfsvoering en bestuurlijke slagkracht werd:
•De vernieuwing van het contract met RNH voorbereid en geaccordeerd;
•De accountantsdiensten voor komende jaren zijn Europees aanbesteed;
•Actualisatie van afschrijf categorieën- en perioden;
•Een geactualiseerde financiële prognose is gemaakt voor de laatste AB-vergadering van het jaar;
•Het kader voor begrotingsrechtsmatigheid is aangepast;

Financieel resultaat
Het financiële resultaat is beter dan vooraf begroot, maar toch laat de jaarrekening een negatief resultaat zien. Er was een negatief resultaat van €181.793 voorzien. Dat is een negatief resultaat van €51.483 geworden. Het verschil van €130.310 wordt verklaard door:
• Hogere opbrengsten betaald parkeren (€ 52.000 positief);
• Hogere opbrengsten uit evenementen (€ 25.000 positief);
• Hogere huur- en overige opbrengsten (€ 25.000 positief).
• Lagere kosten voor verzekeringen (€ 16.000 positief)
• Lagere kosten incidentele projecten (€ 15.000 positief);
• Minder uitgegeven aan externe promotie werkzaamheden dan begroot (€ 13.000 positief);
• Lagere externe kosten voor WOO-verzoeken (€ 10.000 positief);
• Hogere kosten voor programmasturing (€ 29.000 negatief).
• Divers (€ 3.000 positief).

Verantwoordelijkheid dagelijks bestuur
De baten en lasten alsmede de balansmutaties moeten getrouw in de jaarrekening worden opgenomen. Uit het getrouw opnemen van de baten en lasten alsmede de balansmutaties, blijken een drietal rechtmatigheidscriteria niet expliciet. Dit betreffen het begrotings-, voorwaarden-, en misbruik- en oneigenlijk gebruik criterium. In deze rechtmatigheidsverantwoording licht het dagelijks bestuur toe in hoeverre, bij de in de jaarrekening verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties, het begrotings-, voorwaarden-, en misbruik- en oneigenlijk gebruik criterium zijn nageleefd. Dit houdt in dat de verantwoorde baten en lasten, alsmede de balansmutaties in overeenstemming zijn met door het algemeen bestuur vastgestelde kaders zoals de begroting en verordeningen en met bepalingen in de relevante wet- en regelgeving. Bij de waarderingsgrondslagen in de jaarrekening is het door het algemeen bestuur op 2 juli 2025 vastgestelde normenkader van de relevante wet- en regelgeving verder toegelicht. Deze verantwoording hanteert een grensbedrag, omdat alleen de van belang zijnde aspecten in de verantwoording hoeven te worden betrokken. Deze grens is door het algemeen bestuur bepaald en bedraagt 2% van de totale lasten exclusief toevoegingen aan de reserves en is daarmee vastgesteld op van €83.948.

Bevinding
Het dagelijks bestuur is van mening dat de in deze jaarrekening verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties rechtmatig tot stand zijn gekomen binnen de daarvoor gestelde grens. Er zijn geen afwijkingen vastgesteld boven genoemde grens van € 83.948.

De belangrijke risico’s voor Twiske-Waterland zijn:
• Verminderde inkomsten door: Afgelasten van evenementen;
• Verminderde inkomsten door: Beleid;
• Milieuvervuiling van bv. grond/water;
• Overmacht door: pandemieën/(vogel)ziektes, predatoren en nieuwe invasieve soorten;
• Overmacht door: Klimaatveranderingen.

De kwantificering van de risico’s leidt tot een gewenst weerstandsvermogen van € 762.500. De huidige algemene reserve (weerstandscapaciteit) is € 1.137.456 en ligt ruim boven het benodigde weerstandsvermogen.

De gezamenlijke huisvesting van de GGD en Veiligheidsregio Zaanstreek-Waterland (VrZW) krijgt verder vorm. Naar verwachting zal de GGD in 2026 verhuizen naar het Prins Bernardplein in Zaandam. 

Op basis van de regiovisie en landelijke ontwikkelingen heeft de GGD een nieuwe visie opgesteld. Deze visie wordt vertaald in de strategische agenda voor 2026 -2029. Eind augustus is het AZWA (Aanvullend Zorg- en WelzijnsAkkoord) verschenen. Er is in kaart gebracht welke implicaties dit akkoord voor de GGD kan hebben. In december 2025 is Samen werken aan gezondheid, de landelijke nota gezondheidsbeleid 2025 – 2028 gepresenteerd. Ook de beleidslijnen in deze nota kunnen hun uitwerking op de gemeenten en de GGD hebben.

De regionale afspraken valpreventie zijn op 9 januari 2025 door het AO Wmo/IZA goedgekeurd. Deze afspraken zijn verwerkt in de regionale handreiking valpreventie, inclusief tools voor professionals. Op een regionale bijeenkomst van netwerkpartners (30 september) is deze overhandigd aan de wethouder van Wormerland (namens alle gemeenten).

Er is een routekaart gemaakt in samenwerking met leerplicht en de samenwerkingsverbanden voor zowel ziekteverzuim als ongeoorloofd verzuim. Hierin wordt beschreven welke stappen scholen moeten ondernemen bij verzuim. Bijvoorbeeld het op tijd betrekken van de jeugdarts bij ziekteverzuim. De routekaart stimuleert samenwerking tussen de ketenpartners. Momenteel worden de routekaarten geïmplementeerd en zal het effect afgewacht moeten worden.

Het aantal meldingen MABZ is gestegen waardoor een wachtlijst is ontstaan van mensen met overlastgevend en zorgmijdend gedrag. Hierdoor kunnen minder meldingen van netwerkpartners zoals politie, huisartsen, woningbouwverenigingen worden opgepakt. Er is gesproken over uitbreiding van het aantal fte vanwege de constante toename van het aantal meldingen (autonome groei) en daarmee gepaard gaande werkdruk.

Veilig Thuis wordt steeds vaker geconfronteerd met ingewikkelde, zware dossiers die veel inzet vergen. Dit impliceert dat capaciteit nu, en zeker op middellange termijn, niet verminderd kan worden. Landelijke en regionale gegevens tonen een stijgende lijn in zowel het aantal signalen als de complexiteit van casussen bij Veilig Thuis. Structurele investeringen (zoals voorgesteld in de begrotingswijziging voor 2026) zijn nodig om de wettelijke taken blijvend en kwalitatief goed te vervullen Zonder de toegezegde extra middelen riskeren zij dat achterstanden oplopen.

Het dagelijks bestuur is van mening dat de in deze jaarrekening verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties niet rechtmatig tot stand zijn gekomen binnen de daarvoor gestelde verantwoordingsgrens.

De geconstateerde rechtmatigheidsafwijkingen betreffen:

Begrotingscriterium
1a. Overschrijding lasten op de programma’s € 3.563k
1b. Overschrijding investeringsbudgetten € 0
2. Ongeautoriseerde reservemutaties € 0
3. Overschrijding van baten en/of overschrijding van lasten en baten op programmaniveau die niet tijdig tot een begrotingswijziging hebben geleid of te laat aan het Algemeen bestuur zijn gemeld (niet tijdig gemeld i.o.m. intern vastgelegde spelregels in de financiële verordening (art. 212) € 0
Totaal begrotingsonrechtmatigheden € 3.563k

4. Totaal van de begrotingsonrechtmatigheden (van onderdeel 1 en 2) dat past binnen het vooraf vastgestelde beleid van het Algemeen bestuur en past binnen de vooraf vastgestelde afspraken met het Algemeen bestuur zoals opgenomen in de financiële verordening GGD Zaanstreek-Waterland 2024 en daarmee vooraf als “acceptabel” is geduid. Deze begrotingsafwijkingen zijn meer uitgebreid toegelicht bij de toelichting op de baten en lasten in de jaarrekening en bij de programma’s en investeringen € 2.181k 5. Resterend saldo aan begrotingsonrechtmatigheden (inhoudelijk toegelicht in de paragraaf bedrijfsvoering) € 1.383k

Voorwaardencriterium
Inkopen ten onrechte niet Europees aanbesteed. (inhoudelijk hier toelichten en in de paragraaf bedrijfsvoering) € 3.214k

Misbruik & oneigenlijk gebruik-criterium 
Geen bevindingen. € 0

OD IJmond werkt, als onderdeel van het openbaar bestuur, samen met burgers, bedrijven en overheden aan een evenwichtige en duurzame ontwikkeling van onze leefomgeving. Naast vergunningverlening, toezicht en handhaving bij bedrijven, adviseren wij over de verschillende aspecten van de fysieke leefomgeving en duurzaamheid binnen het ruimtelijke domein.

In de uitvoering van taken vervullen zij een proactieve, regisserende en vooral verbindende rol. Als procesregisseur met kennis van zowel inhoud als uitvoering bevordert OD IJmond een integrale aanpak binnen het ruimtelijk domein en koppelen wij de juiste partijen aan elkaar. Daarbij is kwalitatieve en adequate dienstverlening leidend.

Initiatieven van burgers en bedrijven vragen van OD IJmond een open houding, gericht op wederzijds vertrouwen. Als kennisorgaan anticipeert OD IJmond hierop en faciliteert met een helder inzicht in het speelveld, binnen de kaders van de wet- en regelgeving.

Via deze werkwijze bouwt OD IJmond, namens haar gemeenten en provincie, elke dag aan een landelijk vooruitstrevende en toekomstbestendige voorbeeldorganisatie.

Met het Jaarverslag 2025 geeft de Omgevingsdienst IJmond inzicht in wat de Omgevingsdienst IJmond in opdracht van de gemeentebesturen en het provinciebestuur in 2025 heeft uitgevoerd. De werkzaamheden van de Omgevingsdienst IJmond zijn vooral gericht op het uitvoeren van de ‘klassieke’ milieutaken voor de deelnemers o.b.v. de gemeentelijke Milieubeleidsplannen die voor een periode van vier jaar worden opgesteld. Naast dit basistakenpakket geeft de Omgevingsdienst IJmond voor een groot aantal gemeenten ook uitvoering aan de overige milieutaken (zowel vergunningverlening, toezicht en handhaving als milieuadvisering en beleidsvoorbereiding en uitvoering). Tot slot wordt in een aantal gemeenten ook toezicht verricht t.a.v. brandveiligheid, Bouw- en Woningtoezicht, de Wet Algemene Bepalingen Omgevingsrecht (WABO), Algemene Plaatselijke Verordeningen (APV) en alcoholwetgeving

Enkele highlights uit het Jaarverslag 2025 van de OD IJmond zijn:

1. De opgaven in de fysieke leefomgeving worden steeds complexer.
   Nieuwe thema’s zoals de energietransitie, circulaire economie, water- en bodemvraagstukken, stikstofproblematiek en een toenemende maatschappelijke aandacht voor gezondheid en milieu vragen om meer data gedreven en slimmer werken. Tegelijkertijd worden wet- en regelgeving complexer en verwachten inwoners, bedrijven en onze deelnemers een professionele, uniforme en transparante uitvoering van onze taken vergunningverlening, toezicht en handhaving.
   In 2025 investeerden ODIJ mond in het versterken van haar uitvoering en organisatie. Zij actualiseerden het bedrijvenbestand en prioriteerden binnen het toezicht bij bedrijven op het risicoprofiel voor de leefomgeving. Daarnaast versterkten zij de interne sturing op de uitvoering van onze taken door te kiezen voor een andere organisatievorm en verbeterden we de planning & controle cyclus. Met deze stappen versterken zij haar rol als adviseur en uitvoerder voor onze deelnemers en dragen zij bij aan een veilige, gezonde en duurzame leefomgeving.
2. Vervolg van het programma herijking GR, DVO en financieringsstructuur.
3. Versterkte regionale en landelijke samenwerking
   ODIJmond werkt met drie andere omgevingsdiensten in Noord-Holland aan gezamenlijke strategieën en producten, zoals een uniforme handhavingsstrategie. Er is groeiende aandacht voor regionale opgaven zoals ZZS, waterbeheer en klimaattransities.

• Begrotingscriterium
De begrotingsrechtmatigheid heeft betrekking op het financiële handelen binnen het kader van de geautoriseerde begroting. Er is sprake is van één programma binnen de Omgevingsdienst IJmond, daarom bekijken wij de begrotingsrechtmatigheid op dat niveau. Daaruit blijkt dat de totale lasten van €17.561.843 de lasten conform de gewijzigde begroting van €18.302.455 onderschrijden met €740.612. Hiermee zijn deze lasten dus rechtmatig.
In 2025 heeft de omgevingsdienst voor €19.105 geïnvesteerd. In totaal was er voor 2025 op basis van de begroting 2025 een investeringskrediet beschikbaar gesteld van €225.000. Gezien de investering veel lager is dan het genoemde bedrag in de begroting is deze daarmee binnen de kredieten gebleven en daarmee rechtmatig.

• Voorwaardencriterium
Het voorwaardencriterium heeft betrekking op de eisen die worden gesteld bij de uitvoering van de financiële beheers handelingen. De eisen/voorwaarden zijn afkomstig uit diverse wet- en regelgeving, zowel intern als extern.
Zoals in het gecommuniceerde en vastgestelde normenkader 2025 en controleplan 2025 is opgenomen, zijn hierop werkzaamheden uitgevoerd op de Europese aanbestedingen en naleving van de subsidievoorwaarden. 
Er is een integrale check uitgevoerd op crediteuren met een uitgaaf van meer dan €200.000 in de afgelopen 4 jaar en een uitgaaf van meer dan €50.000 in 2025. Hierin zijn geen crediteuren aangetroffen die onterecht niet Europees aanbesteed zijn.
Uit de uitgevoerde analyses op de naleving van de subsidievoorwaarden is vastgesteld dat er geen subsidiebaten zijn verantwoord waarbij is gebleken dat niet aan de subsidievoorwaarden is voldaan.

• Misbruik en oneigenlijk gebruik criterium
In de gemeenschappelijke regeling zijn er geen regelingen waarvan misbruik te maken is door de gebruikers. Een risico wat wij zien is dat toezichthouders worden omgekocht door bedrijven of personen om een ander oordeel te vellen. Gezien hier sprake is van beïnvloeding van eigen personeel betreft dit fraude en behoort dit niet tot het misbruik en oneigenlijk gebruik criterium.

In 2025 zijn de directie en het dagelijks bestuur geen gevallen van fraude bekend.

Het bewerkstelligen van een doelmatig georganiseerde en gecoördineerde uitvoering van brandweer/GHOR/CPA-taken in ruime zin met inbegrip van het beperken en bestrijden van rampen en zware ongevallen en overigens een goede hulpverlening bij een ongeval of een ramp te bevorderen in het gebied met negen deelnemende gemeenten. De Veiligheidsregio/RWBZ voert regiotaken op het gebied van preventie, preparatie en alarmcentrale. Daarnaast is de gemeentelijke crisisorganisatie regionaal georganiseerd als gevolg van de wet op de Veiligheidsregio’s. Deze processen worden steeds verder geprofessionaliseerd. De nafase van een crisis blijft een taak van de gemeente. De VrZW ondersteunt gemeenten om deze taken te organiseren.

Samen voor veilig
De focus ligt op het gezamenlijk beperken van risico's en beheersen van (de effecten van) crises:

• Gezamenlijk, omdat veiligheid geen exclusieve taak is van de veiligheidsregio. Samen met inwoners, instellingen en bedrijven kunnen we Zaanstreek-Waterland veiliger maken;
• Beperken van risico's, omdat volledige beheersing van risico's niet realistisch is;
• Beheersen van effecten omdat, als het dan toch misgaat, de veiligheidsregio optreedt om de continuïteit van de samenleving te waarborgen. 

Onze speciale aandacht hebben kwetsbare doelgroepen, die niet- of verminderd zelfredzaam zijn.

Financiële ontwikkelingen
Het jaar 2025 is afgesloten met een klein positief saldo van €233.148. Voorstel aan deelnemende gemeenten is om dit toe te voegen aan de algemene reserve van de VrZW. 
De VrZW voert een beleidsarme begroting momenteel uit waarbij het 1,6 miljoen bezuinigt. Onder andere door een vacaturestop en verschoven aanschaf materieel. In 2029 moet dit ertoe leiden dat er weer een positief resultaat geboekt wordt.
Daarnaast ligt er een voorstel om op korte termijn een fusie met de GGD Zaanstreek-Waterland te realiseren en zo ook een efficiencyslag voor beide partijen te realiseren. De benodigde voorbereidende besluitdocumenten worden hiertoe opgesteld met inachtneming van alle betrokken partijen en belangen.

Maatschappelijke weerbaarheid
Het onderwerp Maatschappelijke Weerbaarheid staat landelijk op veel agenda’s. De geopolitieke ontwikkelingen en klimaatontwikkelingen vragen om een breder perspectief op (langdurige) crisisbeheersing. De regionale crisisbeheersing ondergebracht bij de VrZW dient zich hierop voor te bereiden.  Het onderwerp maatschappelijke weerbaarheid bij langdurige crisis dient ook doorvertaald te worden naar gemeenten die hierin taken hebben.

Rechtmatigheidsverantwoording van Dagelijks Bestuur
De baten en lasten alsmede de balansmutaties moeten getrouw in de jaarrekening worden opgenomen. Uit het getrouw opnemen van de baten en lasten alsmede de balansmutaties, blijken een drietal rechtmatigheidscriteria niet expliciet. Dit betreffen het begrotings-, voorwaarden- en misbruik- en oneigenlijk gebruik criterium. In deze rechtmatigheidsverantwoording licht het Dagelijks Bestuur toe in hoeverre bij de in de jaarrekening verantwoorde baten en lasten, alsmede de balansmutaties het begrotings-, voorwaarden en misbruik- en oneigenlijk gebruik criterium zijn nageleefd. Dit houdt in dat de verantwoorde baten en lasten, alsmede de balansmutaties in overeenstemming zijn met door het Algemeen Bestuur vastgestelde kaders zoals de begroting en verordeningen en met bepalingen in de relevante wet- en regelgeving. Bij de waarderingsgrondslagen in de jaarrekening is het door het Algemeen Bestuur op 16 oktober 2025 vastgestelde normenkader van de relevante wet- en regelgeving verder toegelicht.

Deze verantwoording hanteert een grensbedrag omdat alleen de van belang zijnde aspecten in de verantwoording hoeven te worden betrokken. Deze grens is door het Algemeen Bestuur bepaald en bedraagt 2% van de totale € 45.605K. van de totale lasten exclusief toevoegingen aan de reserves en is
daarmee vastgesteld op € 912K. De grondslag voor deze verantwoording is de Kadernota Rechtmatigheid 2025 van de Commissie BBV van september 2025.

We lopen als deelnemende gemeenten een financieel risico omdat we, zoals bij alle gemeenschappelijke regelingen, gezamenlijk de kosten dragen. Als specifiek risico benoemen we nieuwe taken die vanuit het rijk naar VrZw komen. Hierin zijn we afhankelijk van het rijk of daar ook voldoende middelen tegenover komen te staan (via specifieke of algemene uitkering). Daarnaast lopen we niet-financiële risico's als VrZw hun taken niet of niet-voldoende uitvoert.

Weerstandscapaciteit
Het totaal van de in de jaarrekening 2025 benoemde risico's bedraagt €4.175.000. Het totale weerstandsvermogen per eind 2025 is €832.000. De ratio ‘weerstandscapaciteit’ van VrZw komt daarmee op 0,20 en classificeert daarmee als ‘onvoldoende’. Een weerstandsratio onder de 1 is voor de deelnemende gemeenten risicoverhogend.

Algemeen
Conform artikel 24 lid 3 van de financiële verordening 2023 worden in de paragraaf bedrijfsvoering de geconstateerde afwijkingen (fouten of onduidelijkheden) groter dan €500.000 toegelicht.

Begrotingscriterium
In 2025 zijn er geen begrotingsonrechtmatigheden te melden die boven de rapportagegrens artikel 24 lid 3
(€ 500.000) van de financiële verordening 2023 uitkomen.

Voorwaardencriterium
De spendanalyse op inkoop heeft aan het licht gebracht dat er over 2025 een financiële onrechtmatigheid speelt op het voorwaardencriterium van € 1,25 miljoen. Dit is een daling ten opzichte van 2024 (€ 2,00 miljoen) en wordt de neerwaartse trend van voor 2024 (2023 € 1,9 miljoen) doorgezet. De belangrijkste reden is dat de spendanalyse structureel tweemaal per jaar als stuurelement wordt ingezet, waardoor we steeds beter in staat zijn vooruit te kijken en tijdig kunnen bijsturen op inkoopdossiers. Geen enkel dossier had een waarde boven de rapportagegrens van € 500.000. Bij één SiSa-regeling is tijdens de VIC-werkzaamheden een onzekerheid van € 100.000 geconstateerd. Er kon uit de beschikbare documenten niet eenduidig worden vastgesteld dat een project tijdig was gerealiseerd. Door een integrale controle van de overige dossiers bleek dit een incidentele uitzondering.

De hier vermelde onrechtmatigheid valt onder de verantwoordingsgrens zoals die is vastgesteld in de financiële verordening en heeft derhalve geen effect op de uitkomst van de rechtmatigheidsverantwoording.

Misbruik & oneigenlijk gebruik criterium 
In 2025 zijn er geen M&O-onrechtmatigheden te melden die boven de rapportagegrens artikel 24 lid 3 (€ 500.000) van de financiële verordening 2023 uitkomen. In 2025 heeft de frauderisicoanalyse het beeld uit 2024 bevestigd. De Vervoerregio heeft een solide basis voor fraudebeheersing, maar er zijn nog significante verbeterpunten. De grootste kwetsbaarheden liggen bij informatiebeveiliging en integriteit. De periodieke analyse heeft niet alleen geresulteerd in een goed en actueel overzicht van risico’s, maar ook in een verbeterd bewustzijn binnen de organisatie. Door de risico’s actief te monitoren en waar nodig aanvullende maatregelen te nemen, kan de Vervoerregio de effectiviteit van haar fraudebeheersing en M&O-beleid blijven versterken. Op de twee genoemde gebieden zijn in 2025 inmiddels diverse verbeteracties in gang zijn gezet, zo is het integriteitsbeleid geactualiseerd en wordt dit vastgesteld in het eerste kwartaal van 2026. Een onderdeel van het nieuwe beleid is de integriteitscoördinator en een bedrijfsbrede integriteitscursus. Op het gebied informatieveiligheid zijn met de nieuwe ICT-dienstverlener (zie Informatievoorziening en ICT) afspraken gemaakt over informatiebeveiliging en wordt in 2026 extra ingehuurd om extra stappen op dit gebied te maken.

Financiële impact
Om de financiële impact van de risico’s in te schatten is de volgende werkwijze gevolgd. Er is een analyse gemaakt waarin de financiële omvang van de risico’s in risicocategorieën is ingedeeld. Vervolgens is de impact (het effect) in euro’s bepaald op het categoriegemiddelde of, in de hoogste categorie, de ondergrens. De risico-inschatting wordt als volgt bepaald: we spreken van hoog risico bij een kans van 75%. We spreken van gemiddeld tot laag risico bij een kans van 25%. Het financiële risico wordt bepaald door impact maal kans. De financiële impact van de Top 10 strategische risico’s telt op tot € 141 miljoen. Dit is de benodigde weerstandscapaciteit.

Weerstandsratio
De weerstandsratio van de Vervoerregio eind 2025 (beschikbaar weerstandsvermogen €152,1 miljoen/benodigde weerstandscapaciteit €141 miljoen) is 1,1. Dit is voldoende. De regioraad streeft naar een, ratio weerstandsvermogen van minimaal voldoende.

Cocensus is een gemeenschappelijk regeling (GR) van gemeenten Haarlem, Haarlemmermeer, Hillegom, Beverwijk, Oostzaan, Wormerland, Alkmaar, Bergen, Uitgeest, Heiloo, Castricum, Dijk en Waard en Den Helder. Per 1 januari 2025 is dit uitgebreid met de toetreding van gemeente Landsmeer.

In deze GR zijn de uitvoeringswerkzaamheden in het kader van de Wet waardering onroerende zaken (Wet WOZ) en de heffing en invordering van gemeentelijke belastingen ondergebracht.

Cocensus verzorgt het bestandsonderhoud, de heffing, de invordering, de behandeling van bezwaar- en beroepschriften en de behandeling van verzoeken om kwijtschelding.

De jaarrekening 2025 van Cocensus is afgesloten met een negatief resultaat van €61.000. Dat is in lijn met de slotwijziging van de begroting 2025 waarin een negatief resultaat van €70.000 werd verwacht. Het negatieve resultaat wordt per saldo verklaard doordat besloten is om de salarisadministratie in 2025 te vervangen. Deze administratie werd verzorgd door ADP. Omdat dit bedrijf heeft aangekondigd om per 1 januari 2028 de Europese markt te verlaten, is besloten hier vervroegd op te anticiperen en in 2025 de aanbesteding voor een nieuwe salarisadministratie uit te schrijven teneinde het risico te vermijden dat veel gebruikers tegelijkertijd de markt benaderen voor een nieuwe salarisadministratie. De aanbesteding heeft geleid tot gunning aan AFAS. Per saldo zijn de jaarlijkse lasten voor de nieuwe salarisadministratie aanzienlijk lager, zodat de vervroegde implementatie binnen twee jaar wordt terugverdiend.

Voorgesteld wordt om dit negatieve exploitatieresultaat ad €61.000 te onttrekken de algemene reserve van Cocensus die daarmee zou uitkomen op een bedrag van €116.000.

Toetreding gemeente Zandvoort per 1 januari 2027
Na instemming van de huidige deelnemers van Cocensus zal de gemeente Zandvoort 1 januari toetreden tot Cocensus. Eind 2025 zijn de instemmingsaanvragen inclusief de benodigde aanpassingen in de GR verstuurd naar de deelnemende gemeenten. Voor de toetreding is een projectplan opgesteld waarin afspraken zijn vastgelegd in het kader van “schoon over”, om te voorkomen dat oude werkvoorraden door Cocensus dienen te worden opgepakt. Mocht dat toch het geval zijn, dan zullen daarvoor kosten in rekening worden gebracht.

Kwaliteitssysteem
In 2025 is Cocensus gestart met de implementatie van een nieuw systeem voor het beheer van kwaliteits- en risicomanagement. Deze stap is onderdeel van de bredere professionaliseringsslag binnen de organisatie en sluit aan bij de ambitie om processen en rechtmatigheid verder te borgen, verbeteren en transparant te maken.

In het nieuwe systeem worden processen, risico’s, beheersmaatregelen en audits centraal vastgelegd, waardoor Cocensus beter kan sturen op kwaliteit, rechtmatigheid en continuïteit. De toepassing maakt het mogelijk om risico’s actief te volgen, verbetermaatregelen te registreren en managementinformatie op te leveren die direct aansluit op de planning- en controlcyclus.

Innovaties in de WOZ
Cocensus heeft in 2025 in samenwerking met een externe partij een aantal projecten opgestart om de mogelijkheden van de inzet van nieuwe technieken in samenspraak met de specialisten van de afdelingen te onderzoeken. In de eerste fase is met name gekeken naar mogelijkheden ter ondersteuning van het WOZ-proces. Deze ontwikkeling sluit direct aan bij de strategische doelstelling om de kwaliteit en efficiency van de uitvoering te versterken en de afhankelijkheid van externe inhuur te verminderen. Een eerste belangrijke uitgangspunt hierbij is dat de nieuwe technieken in lijn moeten zijn met de vereisten zoals die in de Wet WOZ en de waarderingsinstructie zijn vastgelegd. Daartoe worden de ontwikkelingen periodiek afgestemd met de Waarderingskamer. Een tweede uitgangspunt is dat de menselijke expertise leidend is. Dat wordt gerealiseerd door de modellen vooraf te ontwikkelen in samenspraak met de eigen taxateurs, tussentijds te laten beoordelen en te trainen door de eigen taxateurs en tot slot door de resultaten te laten fiatteren door de eigen taxateurs. Een derde uitgangspunt is dat de resultaten eenvoudig kunnen worden verwerkt in de bestaande belastingapplicatie. De projecten in 2025 betroffen:

·                     Permanente marktanalyse: Het beoordelen van verkooptransacties

·                     Second opinion: Vergelijking van waarden ter controle

·                     Afhandeling beroepszaken: Automatisch genereren van dossier + waardecheck

·                     Corporatiebezit: Waardering en afstemming portefeuille woningbouwverenigingen

·                     Kwaliteitsmonitor: Analyse van resultaten inliggende gemeenten

Voor deze projecten zijn business cases opgesteld gericht op de terugverdientijd van de gemaakte kosten om in meerjarenperspectief te kunnen verwerken.

Voor 2026 wordt een project opgestart om te kijken naar de mogelijkheden voor de inzet van nieuwe technieken bij de niet-woningen zoals het verwerken van huur-informatie. Daarnaast wordt gekeken of de objectkenmerken langs automatische weg kunnen worden vertaald en ingelezen in de belastingapplicatie.

In de praktijk worden in 2026 de resultaten van de permanente marktanalyse aangeboden aan de taxateur, wordt de second opinion benut voor de afhandeling van bezwaarschiften en voor de herwaardering 2026. Voor het bezit van de woningbouwverenigingen is reeds een kleine test uitgevoerd en zullen wij dat in 2026 opschalen naar het volledige gebied. Voor de beroepsprocedures volgt nog een aantal testen gericht op de volledigheid van de dossiers.

Voor de jaarrekening voldoet Cocensus aan het vastgestelde begrotingscriterium met een verantwoordingsgrens van 2% die is vastgesteld op €356.000, zoals bepaald in de rechtmatigheidsverantwoording. De grondslag voor deze verantwoording is de Kadernota Rechtmatigheid 2025 van de Commissie BBV van september 2025. Deze grens houdt in dat eventuele rechtmatigheidsfouten pas worden opgenomen en toegelicht in de rechtmatigheidsverantwoording wanneer ze de 2% overschrijden van de totale lasten, exclusief dotaties aan de reserves.

Het kader van de (financiële) rechtmatigheidsverantwoording bestaat uit de volgende criteria:

1A. Overschrijding lasten programma Heffen en invorderen van decentrale belastingen en heffingen
Op basis van dit criterium is geen onrechtmatigheid geconstateerd in 2025. 

1B. Overschrijding investeringsbudgetten
Op basis van dit criterium is een onrechtmatigheid geconstateerd in 2025 van €101.502.

2. Ongeautoriseerde reservemutaties
Op basis van dit criterium is geen onrechtmatigheid geconstateerd in 2025.

3. Overschrijding van baten en/of onderschrijding van lasten en baten programma Heffen en invorderen van decentrale belastingen en heffingen die niet tijdig tot een begrotingswijziging hebben geleid
Op basis van dit criterium is geen onrechtmatigheid geconstateerd in 2025.

4. Totaal van de begrotingsonrechtmatigheden (van onderdeel 1 t/m 3) dat past binnen het vooraf vastgestelde beleid en daarmee vooraf als acceptabel is geduid vermelden en verwijzen naar dit vooraf vastgestelde beleid
Op basis van dit criterium is geen onrechtmatigheid geconstateerd in 2025.

5. Regel voorwaardencriterium en regel M&O criterium met beide een saldo van fouten ad 0.
Op basis van dit criterium is een onrechtmatigheid geconstateerd in 2025 van €82.399.

De baten en lasten en de balansmutaties worden getrouw in de jaarrekening verwerkt. De rechtmatigheidsverantwoording ziet aanvullend op de naleving van drie rechtmatigheidscriteria: het begrotingscriterium, het voorwaardencriterium en het criterium misbruik en oneigenlijk gebruik (M&O). Het bestuur licht in deze verantwoording toe in hoeverre de in de jaarrekening opgenomen baten en lasten en balansmutaties tot stand zijn gekomen binnen de door de raad vastgestelde kaders, zoals de begroting en geldende verordeningen, en binnen de relevante wet- en regelgeving. Het gehanteerde normenkader is toegelicht bij de waarderingsgrondslagen in de jaarrekening.

In deze rechtmatigheidsverantwoording wordt een verantwoordingsgrens toegepast, zodat uitsluitend materiële afwijkingen worden opgenomen en toegelicht. Deze grens is door het bestuur vastgesteld op 2% van de totale lasten exclusief toevoegingen aan de reserves en bedraagt €356.000. De grondslag hiervoor is de Kadernota Rechtmatigheid 2025 van de Commissie BBV (september 2025).

Bevinding
Het dagelijks bestuur stelt vast dat de in deze jaarrekening geconstateerde onrechtmatigheden bestaan uit een overschrijding van het investeringsbudget van € 101.502 (begrotingscriterium) en een onrechtmatigheid in de inkoop-en aanbesteding van de schoonmaakdiensten van € 82.399 (voorwaardencriterium). Het totaal aan geconstateerde onrechtmatigheden bedraagt daarmee € 183.901 en blijft onder de gehanteerde verantwoordingsgrens van € 356.000.

Conclusie:
Het dagelijks bestuur concludeert dat de geconstateerde onrechtmatigheden over 2025, met een totaal van € 183.901, onder de vastgestelde verantwoordingsgrens van € 356.000 blijven.

De aanbestedingsfout is ontstaan doordat de schoonmaakovereenkomst als gevolg van prijsstijgingen cumulatief boven de aanbestedingsgrens is uitgekomen. De schoonmaakdienstverlening zal daarom in 2026 Europees worden aanbesteed.

Algemeen
Cocensus heeft een zeer beperkt weerstandsvermogen (de algemene reserve is contractueel gemaximeerde op €250.000). Dit houdt in dat financiële tegenvallers in rekening worden gebracht bij de deelnemers.

Weerstandsvermogen
Cocensus heeft een 6-tal risico's beschreven: Foutief kohier (€500.000), misbruik Financiële middelen (€50.000), Datalek (€650.000), Uitvalsystemen (€400.000), Datakwaliteit bron systemen (€150.000) en Afhankelijkheid van externe leveranciers (€250.000). Voor de risico-analyse wordt bij deze risico's rekening gehouden met 10%-20% kans. Het totale risico komt daarmee op €220.000. De Algemene Reserve bedraagt eind 2025 €116.000 en is daarmee te laag om het volledige risico af te dekken. Daarmee komt de weerstandsratio op 0,52. Deze ratio valt onder de categorie 'matig'.

Het Waterlands Archief is het gezamenlijke archief voor de gemeenten in de regio Waterland. Het archief bewaart, beheert en verstrekt belangrijke documenten en gegevens die van belang zijn voor de overheid en de inwoners van de regio. Het Waterlands Archief ondersteunt gemeenten bij het bewaren van hun archiefstukken en zorgt ervoor dat deze op een toegankelijke en veilige manier worden bewaard. Daarnaast speelt het een belangrijke rol in het bevorderen van de regionale samenwerking op het gebied van archiefbeheer.

In 2025 stond het Waterlands Archief in het teken van verdere ontwikkeling van de organisatie en de samenwerking met de deelnemende gemeenten. Een belangrijk bestuurlijk moment was de besluitvorming over de aangekondigde korting op de gemeentelijke bijdrage vanaf 2026. Daarnaast is eind december de financiële verordening van het Waterlands Archief vastgesteld. Deze aanpassing was nodig om de verantwoordingsgrens en de rapportagegrens formeel te borgen en volledig in lijn te brengen met de actuele BBV-voorschriften.

Het Waterlands Archief heeft zich in 2025 verder ontwikkeld in zijn rol als adviseur en samenwerkingspartner. Er is meer nadruk komen te liggen op vroegtijdige betrokkenheid bij vraagstukken rondom informatiebeheer. Gemeenten weten het Waterlands Archief steeds beter te vinden voor advies, waardoor er meer aan de voorkant kan worden meegedacht.

Ook de dienstverlening is in 2025 verder uitgebreid. Zo is extra aandacht besteed aan het scannen van archiefstukken op verzoek, zodat onderzoekers en inwoners gemakkelijker digitaal toegang kunnen krijgen tot documenten.

In 2025 is daarnaast gewerkt aan de uitvoering van het Uitvoeringsplan 2022–2025 voor publieksactiviteiten. Een aantal doelen is volledig behaald: de studiezaal is ingericht als multifunctionele ontmoetingsruimte, de websites en social media zijn verder ontwikkeld en uitgebreid, en het scannen van archiefstukken op verzoek is verder verbeterd.

Tot slot is in 2025 vooruitgekeken naar toekomstige ontwikkelingen in wet- en regelgeving. De nieuwe Archiefwet is opnieuw uitgesteld naar 2027, waardoor de concrete gevolgen voor de organisatie nog niet bekend zijn. Binnen het Waterlands Archief is desondanks gewerkt aan het behouden van een goede balans tussen taken, capaciteit en beschikbare middelen.

Begrotingscriterium
Het bestuur heeft een verantwoordingsgrens van 2% van de totale lasten inclusief toevoegingen aan de reserve vastgesteld. Enkel overschrijdingen hoger dan 2% worden verklaard. Uitgangspunt is dat overschrijdingen lager dan 2% rechtmatig zijn. Voor 2025 is de verantwoordingsgrens €40.3045 (2% van €2.015.189).

Voorwaardencriterium
Het voorwaardencriterium heeft betrekking op de eisen die worden gesteld bij de uitvoering van de financiële beheershandelingen. De eisen/voorwaarden zijn afkomstig uit diverse weten regelgeving en hebben betrekking op aspecten als doelgroep, termijn, grondslag, administratieve bepalingen, normbedragen, bevoegdheden, bewijsstukken, recht, hoogte en duur. Het voorwaardencriterium levert vooral aandachtspunten op bij subsidieverstrekking. Daarvan is bij het Waterlands Archief echter geen sprake.

M & O criterium
Het is aan de GR om effectieve maatregelen te nemen om misbruik en oneigenlijk gebruik te voorkomen. Het bestuur dient een uitspraak te doen in hoeverre het M&O-beleid ook feitelijk wordt nageleefd en of de getroffen maatregelen werken. Wanneer het bestuur concludeert dat het M&O-beleid niet actueel is, niet bestaat of niet wordt nageleefd dan vermeldt het bestuur dat in de paragraaf Bedrijfsvoering. Daadwerkelijke afwijkingen als gevolg van misbruik worden opgenomen onder de rechtmatigheidsverantwoording. In 2025 bestond er (nog) geen M&O-beleid bij het Waterlands Archief.

Verantwoordelijkheid directie Waterlands Archief
De baten en lasten alsmede de balansmutaties moeten getrouw in de jaarrekening worden opgenomen. Uit het getrouw opnemen van de baten en lasten alsmede de balansmutaties, blijken een drietal rechtmatigheidscriteria niet expliciet. Dit betreffen het begrotings-, voorwaarden- en misbruik en oneigenlijk gebruik criterium. In deze rechtmatigheidsverantwoording licht de directie van het Waterlands Archief toe in hoeverre bij de in de jaarrekening verantwoorde baten en lasten, alsmede de balansmutaties het begrotings- , voorwaarden- en misbruik en oneigenlijk gebruik criterium zijn nageleefd. Dit houdt in dat de verantwoorde baten en lasten, alsmede de balansmutaties in overeenstemming zijn met de door het bestuur vastgestelde kaders zoals de begroting en verordeningen en met bepalingen in de relevante wet- en regelgeving. Bij de waarderingsgrondslagen in de jaarrekening wordt het door het bestuur nog vast te stellen normenkader van de relevante wet- en regelgeving verder toegelicht. Deze verantwoording hanteert een grensbedrag omdat alleen de van belang zijnde aspecten in de verantwoording hoeven te worden betrokken. Deze grens is door het bestuur bepaald en bedraagt 2% van de totale lasten inclusief toevoegingen aan de reserves en is daarmee vastgesteld op €40.304.

De paragraaf weerstandsvermogen geeft aan hoe robuust de rekening is. Dit is van belang wanneer zich een financiële tegenvaller voordoet.

Naast de algemene reserve heeft het Waterlands Archief een tweetal bestemmingsreserves. Deze vallen ook onder het weerstandsvermogen.

Ondanks de afname in 2025 als gevolg van het negatieve resultaat bevindt de reserve zich, gegeven de omvang van de organisatie, op een aanvaardbaar niveau.

Volgens art. 11 BBV moeten ook risico's genoemd worden. De veiligheid van de fysieke archieven en collecties vormen het grootste risico. Dit is beleidsmatig geborgd door een Plan Veiligheid, Calamiteiten en Ontruiming en praktisch door up-to-date brand-, inbraak- en klimaatsystemen van de fysieke depots. Voor de digitale archieven en collecties is dit geregeld in de automatisering en de digitale opslag.

De beschikbare weerstandscapaciteit bedroeg per 31 december 2025 €96.716. Dit bedrag bestaat uit de totale reserves van €137.548, verminderd met het negatieve resultaat over 2025 van €40.832.

OVER-gemeenten zet zich in voor een toegankelijke, transparante en efficiënte dienstverlening aan alle inwoners en ondernemers van Wormerland en Oostzaan. De organisatie voert uiteenlopende gemeentelijke taken uit, van Wmo-aanvragen en Woo-verzoeken tot vergunningverlening, informatiebeveiliging en het beheer van de leefomgeving. Door midden in de samenleving te staan, ondersteunt OVER-gemeenten de besturen met passend advies en uitvoering.

In 2025 is verder gewerkt aan het versterken van de organisatie en het verbeteren van de dienstverlening. Belangrijke ontwikkelingen zijn onder andere:

• Voortzetting van het traject ‘duurzaam begrotingsevenwicht’;
• Succesvolle werving en behoud van personeel in een krappe arbeidsmarkt, met een dalend ziekteverzuim;
• Verdere professionalisering van de organisatie, onder andere door invoering van projectmatig werken, verbetering van managementinformatie en ontwikkeling van een organisatieplan;
• Stappen op het gebied van digitalisering, datagedreven werken, informatiebeveiliging en inzet van AI.

Begrotingscriterium
Overschrijding van baten en/of onderschrijding van lasten, investeringen en baten die niet tijdig tot een begrotingswijziging hebben geleid of niet tijdig aan het algemeen bestuur zijn gemeld bedragen € 689.601 en betreft:

• Een investeringskrediet voor laptops ter mitigatie van een beveiligingsrisico is, ondanks budgetneutraliteit, niet formeel vastgesteld en zodoende als niet-acceptabele begrotingsonrechtmatigheid aangemerkt;
• Het positieve rekeningresultaat door lagere lasten en hogere baten is in lijn met de financiële verordening en daarmee acceptabel.

Voorwaardencriterium
Inkopen ten onrechte niet Europees aanbesteed: € 223.239

Misbruik en oneigenlijk gebruik
Geen bevindingen

Het weerstandsvermogen van OVER-gemeenten is, conform de gemeenschappelijke regeling, gemaximeerd op 2,5% van de jaarlijkse lasten. De beschikbare weerstandscapaciteit is daarmee begrensd.

De weerstandsratio bedraagt 0,5. Dit betekent dat bij het optreden van risico’s mogelijk een beroep wordt gedaan op de deelnemende gemeenten, naar rato van deelname. OVER-gemeenten monitort de risico’s en de ontwikkeling van het weerstandsvermogen binnen de planning- en controlcyclus.

Stichting Rijk valt niet onder de Wet Gemeenschappelijke Regelingen (Wgr). De vaststelling van de Jaarstukken van Stichting Rijk vindt jaarlijks plaats in juni. Deze tabel is gevuld met informatie uit de voorlopige jaarrekening 2025. 

In 2025 heeft RIJK haar statuten formeel gewijzigd om haar continuïteit te waarborgen. De mogelijkheid om te groeien met andere publiekrechtelijke rechtspersonen behoort nu tot de mogelijkheden (Waterschappen, Veiligheidsregio’s, etc.) Dit voorziet RIJK van een bredere financiële basis. Stichting RIJK zal dit via gecontroleerde groei laten plaatsvinden, zonder dat het organisatiemodel van RIJK onder druk komt te staan. Eveneens is de dienstverlening van RIJK in ontwikkeling en tegenwoordig te benaderen voor andersoortige producten zoals inrichtingsadvies en spendanalyses. RIJK richt zich ook op zaken zoals innovatie om relevant te zijn en te blijven voor haar partners die steeds meer te maken krijgen met ontwikkelingen die elkaar snel opvolgen. Het totaal aantal ingezette uren in 2025 bedroeg 1.249 uur wat gelijkstaat aan 1 fte 36 uur p/week voor 6.3 mnd. Dit bestond uit advies, begeleiding aan individuele en gezamenlijk inkooptrajecten.