Programma 6 - Bestuur en organisatie

Binnen het programma Bestuur en organisatie houden we ons bezig met: activiteiten die de gemeente Wormerland ontplooit op de terreinen van de bestuursorganen, communicatie, juridische zaken, kwaliteitszorg, algemene financiële zaken en belastingen.

Wormerland is een gemeente die dicht bij haar inwoners, ondernemers en verenigingen staat, met een krachtig en slagvaardig bestuur. De gemeente is de eerste overheid en deze nabijheid is van groot belang. Wij hebben oog en oor voor de behoeften binnen de gemeente. 

Bestuur en organisatie staan midden in de samenleving en zorgen in samenspraak met inwoners, bedrijven en instellingen op verantwoorde, doortastende, duurzame en voortvarende wijze voor een toekomst met goede dienstverlening en voorzieningen die aansluiten op de behoeften in de gemeente. Een belangrijke voorwaarde hiervoor is een professioneel, krachtig, betrokken en nabij gemeentebestuur en ambtelijke organisatie. Wij stellen ons open op, waarbij de lijnen tussen bestuur en samenleving kort zijn. Burgerparticipatie is belangrijk om maatschappelijke opgaves adequaat aan te pakken.

Zowel de raad, het college en de ambtelijke organisatie spannen zich in voor (regionale) samenwerkingsvormen die eraan bijdragen dat we onze inwoners efficiënt en doelmatig kunnen bedienen. We zijn een betrouwbare partner in diverse samenwerkingsorganisaties, met een eigen inbreng die staat voor wat de gemeente nodig heeft en kan bieden. 

We staan voor overzichtelijke en transparante besluitvorming, helder taalgebruik en toegankelijkheid voor diverse doelgroepen. Om bestuurlijk slagvaardig te zijn en te blijven, moeten wij kunnen rekenen op een effectieve en efficiënte ambtelijke organisatie. Daarnaast is een goede afstemming met onze verbonden partijen vereist om onze doelen te bereiken. 

In 2025 is de keuze voor één WOL-gemeente (Wormerland, Oostzaan en Landsmeer) onderzocht. De conclusie was dat een gemeente van circa 37.000 inwoners niet krachtig en financieel robuust genoeg is. Ook de varianten WOL+ (WOL met Edam-Volendam of Waterland) en WOL++ (WOL met Edam-Volendam en Waterland) bleken niet haalbaar. Op 15 oktober 2025 heeft de raad de uitkomst bevestigd dat de bestuurlijke samenwerking tussen alleen de drie WOL-gemeenten financieel kwetsbaar is en niet toekomstbestendig. De raad heeft ervoor gekozen om verkennende gesprekken te starten met de gemeenten Zaanstad en Purmerend over een mogelijke aansluiting bij één van deze steden. De raad wil de uitkomsten van deze verkenning afwegen tegen de optie van zelfstandigheid. 

Elsa gemaild: ter finale check nav opmerking Judith 5 mei 2026: met name is de info uit RB van 26 mrt 2026 erin verwerkt? (Gladys)

We voeren verantwoord financieel beleid. Wij anticiperen op veranderingen die plaatsvinden in de financiële verhoudingen met het rijk en maken ons in de diverse belangenorganisaties sterk voor de positie van (kleine) gemeenten. De huidige onzekerheden benadrukken het belang om een evenwichtig risicomanagement te voeren. De omgeving verandert continu en wordt steeds complexer. We zoeken hierbij een gezonde balans tussen risico’s afwegen en ondernemend zijn.

Hieronder leest u een toelichting van de verschillen groter dan €25.000 van de producten ten opzichte van de (geactualiseerde) begroting 2025.

Egalisatiereserve Algemene uitkering
De hoogte van de algemene uitkering fluctueert enorm door wijzigingen op de rijksbegroting. Deze fluctuaties in onze belangrijkste inkomstenbron bemoeilijken het begroten en daarmee samenhangend de beleidskeuzes die de raad kan maken. Deze reserve was bedoelt om deze fluctuaties (deels) op te vangen. Echter in het project 'Duurzaam begrotingsevenwicht (DBE)' is deze reserve vrijgevallen in 2025. Het saldo is onttrokken (€426.007). Per eind 2025 is de reserve leeg (raadsbesluit Voorjaarsbericht 2025).

Bestemmingsreserve Bestuurlijke toekomst
In het Najaarsbericht 2025 zijn de kosten voor 2025 begroot op €25.000. De werkelijke gemaakte kosten in 2025 zijn onttrokken uit de reserve (€16.758).

Reserve Collegewissel
Deze reserve is nieuw gevormd in 2023 (raad dec 2023). Het doel van deze reserve is (gedeeltelijke) dekking van kosten bij vertrek/vervanging van collegeleden. De kosten die gepaard gaan met collegewisselingen fluctueren enorm. Per wisseling van collegelid zijn de kosten ook zeer verschillend (afhankelijk van leeftijd vertrekkende leden, ervaring van nieuwe leden en eventuele verhuiskosten). Door het jaarlijks €5.000 toevoegen (vanaf 2024) aan deze reserve worden de kosten van deze wisselingen verspreid over de jaren (begrotingsrust). De kosten die te maken hebben met collegewisselingen worden verantwoord op het product 'College' in Programma 6. Deze kosten mogen volgens raadsbesluit (Najaarsbericht 2023, raad dec 2023) zonder nieuw raadsbesluit gedekt worden uit deze reserve. In 2025 is deze reserve ingezet ter dekking voor vervanging van een zieke wethouder en is er €33.762 onttrokken.

Egalisatiereserve voorziening pensioenen wethouders
De verplichte hoogte van de voorziening Pensioenen wethouders fluctueert (door actuariële berekeningen, wijzigingen in rekenrente, wijzigingen in wetgeving rond pensioenleeftijd, toetreden nieuwe wethouders e.d.). Dit zorgt voor schommelingen op de exploitatie. Om begrotingsrust te creëren heeft de raad (juli 2023) een Egalisatiereserve ingesteld met als doel toekomstige mutaties op de (verplichte) voorziening te egaliseren. 

Vanaf 1 januari 2028 gaan de pensioenen van politieke ambtsdragers (verplicht) over naar het nieuwe pensioenstelsel en wordt het overgedragen aan het ABP. De huidige dekkingsgraad van onze eigen pensioenvoorzieningen is 100%. De dekkingsgraad van het ABP is veel hoger. Op het moment van overdragen moeten we (verplicht) voldoen aan de dekkingsgraad van het ABP. Deze toekomstige verhoging van onze pensioenverplichtingen moeten we nu al (verplicht) in de jaarrekening 2025 verwerken. Hoe hoog die dekkingsgraad zal zijn tijdens het overdachtsmoment is nog onzeker. We hebben in overleg met de accountant onze dekkingsgraad verhoogd naar 118%. Dit was in 2025 de gemiddelde dekkingsgraad van het ABP. Dit heeft tot gevolg dat de voorziening met €356.981 omhoog moest. In deze Egalisatiereserve was nog €152.474 aanwezig om dit gedeeltelijk te dekken. De reserve is daarmee per eind 2025 dan ook leeg. 

Algemene Reserve
Belangrijk uitgangspunt is dat de Algemene Reserve niet als algemeen (incidenteel) dekkingsmiddel ingezet kan worden zolang de hoogte van de Algemene Reserve onvoldoende is (< ratio 1). Zie voor de uitgebreide toelichting in de paragraaf 'Weerstandsvermogen en risicobeheersing' in deze Jaarrekening. De Algemene Reserve dient ook ter (gedeeltelijke) dekking van de begrotingstekorten de komende jaren totdat er weer een reëel begrotingsevenwicht is. Daarnaast mag er 10% van het surplus worden ingezet als structureel dekkingsmiddel. Het surplus is het gedeelte wat 'over' is in de Algemene reserve, het gedeelte wat niet nodig is om onze risico's af te dekken.

Conform begroting is er in 2025 €1.100.000 toegevoegd aan de Algemene Reserve in verband met de opbrengst van de grond achter de Gele Lisstraat. 
Conform raadsbesluit van 13 mei 2025 'Hogere bijdrage aan project fietstunnel N515-Zuiderweg' is er €70.000 teruggestort in de Algemene reserve.
Tot slot is er vanuit het rekeningresultaat 2024 €1.439.480 toegevoegd aan de Algemene Reserve.

Bestemmingsreserve Veilig wonen (politieke ambtsdragers)
De veiligheid van decentrale bestuurders is een vereiste voor het goed functioneren van het openbaar bestuur. Per 1 oktober 2023 is de werkgeversverantwoordelijkheid voor hun veiligheid daarom verscherpt in een wijziging van de Regeling rechtspositie decentrale politieke ambtsdragers. Ten behoeve van een veilige woonplek krijgen decentrale bestuurders een beveiligingsadvies op maat aangeboden. Gemeenten moeten op basis van deze regeling het beveiligingsadvies altijd overnemen en de uitvoering van de veiligheidsmaatregelen betalen. Voor de uitvoering van deze regeling ontvangt de gemeente €7.062 per jaar voor de periode 2023 tot en met 2026 (septembercirculaire 2023). We reserveren deze gelden door ze toe te voegen aan de nieuw in te stellen Reserve ‘Veilig wonen (politieke ambtsdragers)’ (besluit Najaarsbericht 2023, raad dec 2023). De werkelijk gemaakte kosten onttrekken we aan deze reserve (2025: €568).

Voorziening pensioenen wethouders
De werkelijk betaalde pensioenen (2025: €146.003) en de werkgeverslasten (2025: €535) zijn uit deze voorziening betaald en de werkelijk ingehouden pensioenpremies (2025: €29.220) zijn toegevoegd aan de voorziening. Daarnaast wordt er jaarlijkse een vast bedrag, conform begroting, toegevoegd aan deze voorziening (2025: €104.372). Tot slot is de voorziening bijgesteld naar aanleiding van de actuele actuariële waardeberekeningen van de pensioenverplichtingen voor wethouders en voormalige wethouders. Deze berekening wordt door een extern actuarieel bureau opgesteld omdat het specifieke kennis betreft. (Oud-)wethouders kunnen te allen tijde hun pensioen opeisen om ergens anders hun pensioen te beleggen. Omdat de pensioenen direct opeisbaar zijn moet de hoogte van de voorziening volgens de financiële richtlijnen verplicht gelijk zijn aan deze waardeberekeningen. Daarnaast is vanaf 2025 nieuw dat we de hoogte van de voorziening moeten afstemmen op de toekomstige overgang naar het ABP. De bijstelling van de voorziening gebeurd één keer per jaar aan het eind van het jaar. Tussentijds wordt dit niet berekend. De bijstelling van de voorziening is dan ook nooit begroot.

Wetswijziging overgang van APPA naar ABP
Vanaf 1 januari 2028 gaan de pensioenen van politieke ambtsdragers (verplicht) over naar het nieuwe pensioenstelsel en wordt het overgedragen aan het ABP. De huidige dekkingsgraad van onze eigen pensioenvoorzieningen voor wethouders is 100%. De dekkingsgraad van het ABP is veel hoger. Op het moment van overdragen moeten we (verplicht) voldoen aan de dekkingsgraad van het ABP. Deze toekomstige verhoging van onze pensioenverplichtingen moeten we nu al (verplicht) in de jaarrekening 2025 verwerken. Hoe hoog die dekkingsgraad zal zijn tijdens het overdachtsmoment is nog onzeker. We hebben in overleg met de accountant onze dekkingsgraad verhoogd naar 118%. Dit was in 2025 de gemiddelde dekkingsgraad van het ABP. Dit heeft tot gevolg dat de voorziening met €356.981 omhoog moest. We blijven de dekkingsgraad van het ABP monitoren en stellen de voorziening bij indien dit nodig is. Tot 2028 blijft de schommelende dekkingsgraad van het ABP een risico. 

Voorziening verlofsparen
Volgens de CAO hebben medewerkers vanaf 2022 de mogelijkheid om opgebouwde bovenwettelijke verlofuren om te zetten naar verlofsparen. Deze verlofspaaruren kunnen op een later moment worden gebruikt om bijvoorbeeld een sabbatical te nemen. Het hebben van deze voorziening is een verplichting. Jaarlijks wordt de hoogte van deze voorziening opnieuw berekend. Dit gebeurd door een inschatting te maken die gebaseerd is op het werkelijke aantal gespaarde verlofuren van personeel.

Voorziening vervroegd pensioen (RVU)
Het doel van deze voorziening is te voldoen aan de verplichting om voor personeel die met vervroegd pensioen gaat geld te reserveren. Het besluit om met vervroegd pensioen te gaan moet voor het eind van het jaar liggen. De werkelijke datum van het vervroegd pensioen is niet van belang. We zijn verplicht direct een voorziening te maken voor de gehele looptijd van het vervroegd pensioen (dus tot aan de AOW-gerechtigde leeftijd). Is het besluit in 2025 gevallen dan moet in 2025 deze voorziening worden gevuld. Per eind 2025 zijn er geen verplichtingen meer aan personen die met vroegpensioen gingen. De voorziening is daarom per eind 2025 leeg.

Voorziening wachtgelden gewezen wethouders
Als gevolg van de wisseling van wethouders in het in 2022 (door verkiezingen) zijn er wachtgeldverplichtingen ontstaan aan de vertrekkende wethouders. We zijn verplicht voor de maximale wachtgeldverplichting een voorziening te vormen. Uit deze voorziening worden de werkelijke wachtgelden betaald en werkgeverslasten afgedragen (sociale lasten). Elk jaar beoordelen we opnieuw hoeveel de maximale wachtgeldverplichting nog is. Voor 2026 is er geen wachtgeldverplichting meer. Daarom is de voorziening per eind 2025 leeg.

Dit zijn de verplichte indicatoren vanuit de BBV.

*bron: https://www.waarstaatjegemeente.nl/mosaic/dashboard/besluit-begroting-en-verantwoording--bbv-
**De woonlasten zijn de OZB, riool- en afvalstoffenheffing van een woonhuis met (geschatte) gemiddelde WOZ-waarde (bron: https://coelo.nl/atlas-lokale-lasten-2025/bijlagen-2025-en-databestanden/